Authentiek leiderschap is een leiderschapsstijl die in de belangstelling staat, omdat het veel positieve aspecten kent. Wat bedoelen leiders wanneer ze het hebben over authentiek leiderschap in organisaties? Jolijn onderzocht deze vraag in haar masterthesis.
Wie is Jolijn?
Jolijn van Diesen is junior strategie en leiderschap consultant bij boutique consultancybureau Bolster. Haar thesis werd genomineerd voor de David van Lennep Scriptieprijs van 2023. Deze prijs Scriptieprijs wordt jaarlijks uitgereikt door de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek (NSvP) aan de drie beste mastertheses op het gebied van mens, werk en organisatie.
Van Diesen onderscheidde verschillende aspecten en gedragingen van leiders. Hieronder vallen:
- trouw zijn aan zichzelf
- transparantie
- zelfbewustzijn
- zelfontwikkeling
- competenties en gedrag
Uit haar onderzoek bleek dat de context, de persoonlijke eigenschappen en de lens waardoor het gedrag van leiders wordt bekeken, bepalen of er sprake is van authentiek leiderschap. We stelden Jolijn vragen over haar onderzoek en de relatie tussen de inhoud van haar thesis en haar werk bij Bolster, waar zij sinds begin dit jaar werkzaam is.
Er wordt gezegd dat authentiek leiderschap veel positieve aspecten kent. Welke aspecten worden in het algemeen het meest genoemd?
‘Op het moment dat jij authentiek bent in bijvoorbeeld een gesprek met een werknemer dan wordt dat bijna altijd positief benoemd. “Doordat ik authentiek was vond de gesprekspartner het een fijne samenwerking of kon deze daarna het werk beter doen.” In de interviews kwamen nauwelijks negatieve punten in combinatie met authentiek leiderschap naar voren. Komt dat doordat die er niet zijn, of dat ze niet top of mind zijn? Ik weet het niet. Het was in elk geval opvallend dat de leiders zelf alleen maar positieve uitkomsten noemden.’
Als competenties van authentieke leiders werden flexibiliteit, humor, betrouwbaarheid en betrokkenheid als eigenschappen genoemd. Tegelijkertijd werden negatieve eigenschappen niet genoemd. Als het over karakter ging werden ook slechts positieve persoonlijkheidstrekken genoemd of sterktes in plaats van zwaktes. Je kunt dus stellen dat authentiek leiderschap een positieve connotatie heeft.’
Hoe is jouw interesse voor dit onderwerp ontstaan?
‘Ik hoorde het woord authentiek op zoveel plekken en ik ging me steeds meer afvragen wat dat dan precies betekent. Je hebt het woord authentiek en het woord leiderschap, en je hebt die twee samen. Authentiek heeft een Van Dale definitie en leiderschap kent ook een bepaalde definitie. Hierbij gaat authentiek zijn vooral over jezelf terwijl leiderschap impliceert dat het over jou in samenhang met iets of iemand gaat. Hierdoor lijken de twee begrippen elkaar in eerste instantie tegen te spreken maar toch worden ze vaak aan elkaar gekoppeld, als een bepaalde leiderschapsvorm. We gebruiken de term en hebben er een bepaald idee bij, maar heel precies is het eigenlijk niet. Het is onduidelijk of iedereen hetzelfde onder authentiek leiderschap verstaat. Vanuit deze gedachtegang wilde ik dit onderzoeken.
Daarnaast vond ik het leuk om met deze insteek met leiders om de tafel te gaan. Dat zijn over het algemeen sterke en interessante persoonlijkheden. Uiteindelijk had ik twintig boeiende gesprekken met leiders over dit onderwerp.’
Welke vragen heb je geïnterviewde leiders bijvoorbeeld gesteld?
‘Het was een semi gestructureerd interview. Dat betekent in dit geval dat er een vijftal vragen vaststonden en naast die vragen vroeg ik door op wat er verteld werd. Gedurende het gesprek bleven de vaste vragen de leidraad. Zo had ik aan het eind van de interviews wel een antwoord op minimaal de vaste vragen ter vergelijking, plus verrijking door de verdere input van de geïnterviewde leider.’
Jouw onderzoek laat zien dat het traditionele concept authenticiteit uit meerdere componenten bestaat. Kun je hier meer over vertellen?
‘In de literatuur wordt er één bepaalde definitie het meest gebruikt, ondanks dat de meningen hierover verdeeld zijn. Deze definitie heb ik ook gebruikt als basis voor mijn onderzoek. Authentiek Leiderschap bestaat volgens de wetenschap uit vier elementen:
Zelfbewustzijn: weten wie je bent en wat je drijft. Hier open over zijn naar anderen en hieraan blijven werken/ontdekken
Relationele transparantie: zorgen voor heldere relaties, vertrouwen in de wisselwerking tussen jou als leider en degene die geleid wordt
Moreel kompas: je principes zijn zichtbaar en je handelt hier consistent mee, zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Veelal gericht op de lange termijn en doorgaans voorspelbaar.
Balans in besluiten – kritiek scherpt de geest, eigen ideeën bevragen en uitdagen. Openstaan voor positieve en negatieve feedback, objectief naar info kijken en anderen ook stimuleren hun (andere) mening te uiten.
In de interviews ging ik ervan uit dat iedereen zijn eigen definitie had van authentiek leiderschap, dus daar praatten we vooral over. Ik had wel een definitie achter de hand, mocht iemand echt geen idee hebben, dan zou ik die definitie gebruiken als gesprekvoering anders moeilijk zou worden.’
“Een combinatie van context, persoonlijke eigenschappen van de leider en de lens waardoor het gedrag van leiders wordt bekeken, bepaalt of er sprake is authentiek leiderschap”. Vertel.
‘Waar in de wetenschap de conclusie werd getrokken dat authentiek leiderschap bestaat uit vier begrippen, kwam ik erachter dat deze begrippen ook terugkwamen in de woorden van mijn geïnterviewde leiders maar vooral dat zij er nog meer noemden. Een aantal veranderlijke factoren kwamen terug.
Dat alles ben ik gaan samenvatten en daaruit bleek dat authentiek leiderschap een vorm van gedrag inhoudt, zoals bijvoorbeeld een boodschap overbrengen. Dan zijn een drietal dingen belangrijk. De authenticiteit; dus blijf je dicht bij jezelf, ben je transparant, sluit het aan bij jouw eigen bewustzijn en ontwikkeling. Het is daarnaast van belang dat het bij je karakter past, bij wat je competenties zijn. Ben je goed in een boodschap overbrengen, gaat dat middels een rustig gesprek of geschreeuw? Als derde is ook de context is van belang. Wanneer jij een boodschap wil overbrengen aan driehonderd mensen dan zul je dat als leider anders moeten insteken dan wanneer je een boodschap overbrengt aan één persoon.
Wat ook als opvallend werd genoemd was dat in dezelfde situatie twee verschillende gespreksvormen als authentiek werden benoemd. Een leider sprak van authentiek omdat ze een gesprek vol empathie had gevoerd, zoals ze dat privé ook zou doen. Terwijl een andere leider een gesprek eveneens authentiek noemde terwijl hij bulderde naar een werknemer en een dikke waarschuwing gaf. Ze noemden twee uiteenlopende gedragsvormen beiden authentiek omdat het gedrag nu eenmaal paste bij hun karakter. Je hebt dus te maken met context en karakter.’
De afzonderlijke woorden authenticiteit en leiderschap, kunnen we stellen dat Bolster deze daadwerkelijk samenbrengt?
‘Ja ik denk dat je meer bereikt als CEO’s, teamleiders of managers zichzelf als mens inbrengen op de werkvloer, als ze oprecht naar zichzelf durven kijken. Dat maakt beslissingen ook duurzamer omdat je hebt gevoeld dat je er honderd procent achter staat, je kunt je eraan verbinden. Bolster werkt op die manier, dat is hun doel en daar zijn ze goed in. Het veranderlijke dat ik in mijn onderzoek naar authentiek leiderschap beschrijf met betrekking tot de situatie, daar werkt Bolster ook dagelijks mee. Want elke klant heeft een ander doel, een andere achtergrond en context. Dus mijn collega consultants kunnen niet met een standaard truc aankomen. Ze verbinden zich met de context en de leiders waarmee ze in dat moment werken. In die zin overlapt mijn onderzoek en mijn werkplek zeker.’
De conclusie van je onderzoek staat nog niet vast zeg je. Kun je dat uitleggen?
‘Er is in de literatuur een boeiende discussie gaande over wat authentiek leiderschap. Er worden door onderzoekers onderling brieven over en weer gestuurd over wat wel klopt en niet, wat de een vindt en de ander denkt. Dat vind ik prachtig, zo’n levendig onderwerp. Mijn doel was weer een andere visie te creëren, niet als waarheid maar voor andere onderzoekers om weer verder mee te nemen. Ik heb geprobeerd samen te vatten wat al die onderzoekers concludeerden, en daar de praktijk aan toe te voegen. Ik hoop dat al die mensen dit dan gaan lezen en denken: “Ah zo kunnen we er ook naar kijken.” Meer om te prikkelen, de horizon te verbreden en nog dieper na te gaan denken. Met de toekomstige publicatie willen we de paradoxen die we tegenkwamen bundelen, de wereld insturen om weer verder naar te laten kijken. Juist ter stimulatie van verder onderzoek door weer andere onderzoekers. Authentiek leiderschap is een veel besproken maar relatief jong begrip. Zeker vanwege de veel besproken positieve uitkomsten, dat maakt nieuwsgierig. Ik ben en maak graag nieuwsgierig en draag graag bij aan positiviteit. Ook een van de kernwaarden van Bolster.’
Benieuwd naar de scriptie van Jolijn? Je leest hem hier. Wil je meer over dit onderwerp te weten komen of hier eens over sparren? Neem dan vooral contact met ons op of kom langs en proef onze heerlijke koffie. hier. Wilt u meer weten over dit onderwerp of er verder over praten, neem dan gerust contact met ons op of kom langs en geniet van onze heerlijke koffie.
